احتیاج و نیاز کودک

احتیاج و نیاز کودک

کودک بین 7 تا 10 سالگی به دلیل آشنایی با موضوع “احتیاج و نیاز“ همه چیز را بر حول و محور احتیاج و نیازها و خواسته‌های خودش می‌بیند. اگر ببیند با رعایت اصول اخلاقی و یا قوانین، احتیاجات و نیازهای او بهتر و زودتر و بیشتر برآورده می‌شود این کار را می‌کند و اگر فرض و یا تصوّر کند که رفتار درست و مناسب او تغییر و تأثیری در برآورده شدن نیازها و احتیاجات او نخواهد داشت،  آن‌را کنار می‌گذارد.

بین 7 تا 10 سالگی علّت بیرونی اصول اخلاقی، احتیاج و نیاز و برآوردن آن است. تا 12، 13سالگی بحث بر سر موضوع بچّه‌ی خوبی بودن و قضاوت خوب دیگران درباره‌ی ما می‌باشد که اساس رعایت اصول اخلاقی است. یعنی آنچه که در بیشتر جوامع به عنوان “آبرو” شناخته می‌شود، قضاوت و نظری که دیگران درباره‌ی ما دارند و کوششی است که ما برای بهتر نشان دادن خودمان در همه‌ی زمینه‌ها داریم. بنابراین بین 10 و 12 سالگی فرد راست می‌گوید و یا عادلانه به قضاوتی می‌نشیند، زیرا تصوّر می‌کند که از این طریق، حیثیّت و آبرویی در میان دیگران پیدا کرده و به عنوان فرد خوبی قَلمداد خواهد شد. همانگونه که ملاحظه می‌کنید تا 13 سالگی به هیچ‌وجه مسائل به‌گونه‌ای که امور اخلاقی باید بر مبنای آن استوار باشند، برقرار نشده‌اند.

یعنی در 4 تا 7سالگی ترس و تنبیه و در 7 تا 10 سالگی برآوردن احتیاجات و نیازها و در 10 تا 13 سالگی مسئله‌ی آبرو و قضاوت و نظر دیگران است که مبنای کار خوب و بد فرزند خواهد بود. او همچنان فاصله‌ای از امور و اصول اخلاقی دارد که باید از درون به سمت آن گرایش کامل و تمام و کمال داشته باشد. مطالعات در این‌باره نشان می‌دهد که بعد از 2 سالگی یعنی بین 5 تا 7 سالگی، خود‌مداری کودک مسئله‌ی اصلی و اساسی است. یعنی به‌خاطر این‌که خودش را مرکز و علّت اصلی و اساسی خلقت و هستی می‌داند و همه چیز را به دور خودش در حال حرکت می‌بیند، توانایی این‌را ندارد که به امور اخلاقی آنگونه که باید توجّهی داشته باشد. به همین علّت، قواعد و قوانین بر اساس دلخواه او هستند و دستور می‌دهد تو باید اینجا بنشینی، او باید چنین یا چنان کند و بعد تصوّر می‌کند که اگر شما چنین کردید، پسر یا دختر و افراد بزرگسال خوبی هستید و اگر دستورش را اجرا نکردید، آدم‌های خوبی نخواهید بود.

همانگونه که در ارتباط با خودش نیز از چنین قضاوتی برخوردار است و آنچه را که به عادت تبدیل شده، به عنوان قاعده تلقی می‌کند. مثلاً این‌که چون من اینجا می‌نشینم و اینگونه به من غذا می‌دهند و چون برای من غذا می‌آوردند، پس این قاعده خوب و درست است و یا حتّی تناوب را با نظم اشتباه می‌گیرد.

بزرگترین مشکلی که کودک بین 5 تا 7 سالگی دارد این است که متأسّفانه “قدرت را با عدالت” و “عدالت را با مجازات” یکی می‌بیند.

سید حسن ساداتیان